ఢిల్లీ వాయు కాలుష్యంపై కృత్రిమ వర్షంతో యుద్ధం – జులై 4 నుంచి 11 వరకు ప్రయోగం: మంత్రి సిర్సా

దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో తీవ్రమవుతున్న వాయు కాలుష్యాన్ని తగ్గించేందుకు ప్రభుత్వం తొలిసారి కృత్రిమ వర్షం (క్లౌడ్ సీడింగ్) ప్రయోగానికి సిద్ధమవుతోంది. ఢిల్లీ పర్యావరణ మంత్రి మంజిందర్ సింగ్ సిర్సా శనివారం తెలిపారు – వాతావరణం అనుకూలిస్తే ఈ ప్రయోగాన్ని జులై 4 నుండి 11 మధ్య నిర్వహిస్తామని చెప్పారు.

ఈ ప్రయోగానికి సంబంధించిన విమాన ప్రణాళికను ఐఐటీ కాన్పూర్ రూపొందించి, సాంకేతిక అనుమతి కోసం **పూణెలోని భారత వాతావరణ శాఖ (IMD)**కు పంపినట్లు తెలిపారు. జులై 3 వరకు వాతావరణం అనుకూలంగా లేకపోవడం వల్ల ఆ తర్వాతి తేదీల్లో ఈ ప్రయత్నాన్ని చేపట్టనున్నట్లు వెల్లడించారు. వాతావరణం అనుకూలంగా లేకపోతే DGCAతో ప్రత్యామ్నాయ తేదీలను కూడా కోరుతున్నట్లు చెప్పారు.

ఈ చారిత్రాత్మక ప్రాజెక్టును ముఖ్యమంత్రి రేఖా గుప్తా నాయకత్వంలో అమలు చేస్తున్నారు. “ఢిల్లీ ప్రజలకు శుభ్రమైన గాలిని అందించడం మా లక్ష్యం. ఇది ప్రతి పౌరుడికి హక్కు. అందుకే కృత్రిమ వర్షం వంటి సాహసోపేతమైన నిర్ణయం తీసుకున్నాం. ఇది మార్పు తీసుకొస్తుందని ఆశిస్తున్నాం” అని సిర్సా తెలిపారు. ఆప్ పార్టీ విమర్శలపై ఘాటుగా స్పందించిన ఆయన – ఒప్పందాలు, నిధులు చెల్లించడం మొదలైనవి తమ ప్రభుత్వమే చేపట్టిందని స్పష్టం చేశారు.

ప్రయోగం ఎలా జరుగుతుంది?

ఈ ప్రాజెక్టుకు పేరు "ఢిల్లీ-ఎన్‌సీఆర్ కాలుష్య నివారణకు క్లౌడ్ సీడింగ్ టెక్నాలజీ ప్రదర్శన మరియు మూల్యాంకనం". ఇందులో భాగంగా వాయవ్య, ఔటర్ ఢిల్లీ ప్రాంతాల్లో ఐదు విమానాలతో ప్రయోగాలు చేస్తారు. సెస్నా విమానాల్లో మార్పులు చేసి, మేఘాలపై రసాయనాల మిశ్రమాన్ని చల్లుతారు. ప్రతి విమానం సుమారు 90 నిమిషాల పాటు గాల్లో ఉండి, సుమారు 100 చదరపు కిలోమీటర్ల పరిధిని కవర్ చేస్తుంది.

ఈ మిశ్రమాన్ని ఐఐటీ కాన్పూర్ అభివృద్ధి చేసింది. ఇందులో సిల్వర్ అయోడైడ్ నానోపార్టికల్స్, అయోడైజ్డ్ ఉప్పు, రాక్ సాల్ట్ వంటి పదార్థాలుంటాయి. ఈ మిశ్రమం తేమతో నిండిన మేఘాలపై పడితే, నీటి బిందువులు ఏర్పడి వర్షం కురుస్తుంది – దీనివల్ల వాయు కాలుష్యం తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది.